Унсоколо районалъул ГIашилтIа росулъ кIодо гьабуна Шамил имам гьавуралдаса 220 сон тIубаялъул къо.
Байрам гIуцIана "АхIулгохI" абураб Дагъистаналъул регионалияб жамгIияб гIуцIиялъ (ДРОО). Гьеб тIобитIана АхIулгохIда бараб мажгиталъул азбаралда. Гьенире ракIарун рукIана гIешдерил жамагIатги гьалбалги. Тадбир нухда бачана цебе "АхIулгохI" ДРООялъул нухмалъулев Гъайирбег ГIабдулаевас.

Данделъиялда кIалъана районалъул имам ГъазимухIамад Абубакаров, ГIашилтIа росдал тарихчагIи, жамгIиял церехъаби ва школалъул цIалдохъаби. Гьез бицана росу лъугьиналъул, гьелъ нахъа тараб нухалъул ва АхIулгохIда ккарал рагъазулъ гIешдерил жамагIаталъ гьабураб гIахьаллъиялъул хIакъалъулъ. ЦIалдохъабаз бихьизабуна Шамил имамасул хъизамалда ккараб кIудияб камиялъул — аманаталъеги кьун, тIадвуссун хадуб КIаратIа Жамалудин хвеялъул хIакъалъулъ Машидат Гъайирбеговалъ хъвараб къисаялда гIуцIараб сценка.

Кутакалда гьури бахъун букIана гьеб къоялъ АхIулгохIда. Борхалъуда тIавап гьабулел рукIана цIумал. ЦIороялъ гIунулей дида ракIалде кколеб букIана доб рикIкIадаб 1839 соналъул роол 88 къоялъ гулбузулгун гIарадабазул цIадакь рукIарал гъазизабазе багIариялъул ургъелго букIанадайин. Хирияб ВатIанги Аллагьасул динги цIунулел гьезда тIасан, жакъаго гIадин, тIавап гьабулел рукIанин ккола дол цIумалги. Эркенлъиялъухъ урхъарал рагъухъабазе къуват кьолеб букIун батила зобалазда ругьунал хIанчIазги.

Данделъиялда бицунеб хабаралъ, щивасул кIалъаялда рехсолел бахIарчилъиялъулгун къохIехьеялъул мисалаз асир гьарурал гIисинлъималазул сасцин рагIулароан.
НекIсияб тарихалъул хIужаби рицунаго, гъалатIал риччангутIизе гIадин, сихIкъотIун гIенеккун рукIана сверухъ ругел гохIалги щобалги.

Щулалъул гохI… Гьениб бан бугеб Сурхайил цотIалаяб сиялъул хутIелалъ абулеб букIанин ккола жиндир ракьулъ жанибги жеги кIиго тIала бан букIанин бицунев чи тIамеян цо метралъниги гьеб тIалу бухъизе…

Кавказалъул рагъул кор боркьарал къоязул пикруялда йикIаго, ракIалде щвана Франц Рубоца бахъараб "АхIулгохIалде гьужум" абураб суратги. Бихьунго букIун батиларо гьесда ГIашилтIа росуги Щулалъул гохIги. Гурони, кин гьес бахъизе букIараб доб сурат — бакI-бакIалда минабиги гьужумалъе тIаде харулел ва цоцалъ речIчIун рагъулел солдаталги. Гьеб киналъего бакIцин гьечIеб гьитIинабго гохI дунялалъул тарихалда даималъего хутIана нилъер умумузул къадруяб бахIарчилъиялъул ва ияхIалъул игIланлъун.

Кавсарат Сулейманова