2010 соналда Сибиралъул ракьалда гIуцIана
«Дагъистаналъул халкъалъул союз ва МагIарул маданият» абураб жамагIат «Дагъистаналъул халкъазул союз» гIуцIи.

Сибиралъул рахъалда гIумру гьабун ругел нилъер гIадамазда гьоркьоб мацIги, маданиятги, динги цIуниялъул мурадалда 2010 соналъул тIоцебесеб августалда Томскалда гIумру гьабун ругел магIарулазул жигаралдалъун рагьана «Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» абураб жамгIияб гIуцIи. Гьелъие нухмалъи гьабулеб буго Апсалудин АхIмадовас.

Анкьго соналъ цебе гьелъул хIалтIи нухда бачунеб букIана анлъго чияс, жакъайин абуни «Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» ккола азаргогIанасев чи данде гьавураб хъизан. Гьеб гIуцIиялъул чIухIилъун ккола «ВатIан» абураб кьурдул ансамбльги.

«Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» машгьураб буго маданияб гIумруялдалъун гуребги, спорталде кьолеб кIваралдалъунги. Гьедин «Ас-Салам» футболалъул къокъа 2012-2013 соназда тIобитIараб мини-футболалда чемпионлъун бахъана.

Томскалда Дагъистаналъул хал­къазе умумузул маданиятги, гIада­тал­ги, диниябгун рухIияб рахъги цIу­низе квербакъаралъухъ Томск ша­гьаралъул батIи-батIиял идарабаз, баркалаялъул кагътал ва шапакъатал кьун, жамгIияб гIуцIиялъул хIаракат кIвар бугеблъун бихьизабула.

Апсалудин гьавуна ва гIуна Азербайжаналъул Закатала районалда. Томскалде гьев гочана чанго соналъ цеве. Гьенир гIумру гьабун ругел магIарулазулгун бухьен кквезе ва гьел цолъизаризе хIаракат бахъана Апсалудиница.
«Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» жамгIияб гIуцIиялъул хIа­къалъулъ ва гьелъ гьабулеб хIалтIул, дандчIвалел захIмалъабазул хIакъа­лъулъ бицана нижеда А. АхIмадовас.

Терроралде данде

- ЖамгIияб гIуцIи рагьиялъе гIилла кинаб букIараб, Томскалда ругел дагъистаниязда кинал захI­малъаби дандчIвалел ругел?

— «Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» жамгIияб гIуцIи хIалтIизе байбихьараб заман букIана киса-кибего вагьабизмалъ кьалбал риччалеб мех. Нижехъа бажарана нилъерго гIолилал гьеб балагьалдаса цIунизе. Томскалъул киналго идарабигун цадахъ хIалтIула ниж. Гьениб лъабго вузалда терроризмалде данде лекциял цIалана нижеца. Гьеб ккола гIолилал балагьалдаса цIуниялъе кIвар бугеб хIалтIи.

«Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» жамгIияб гIуцIиялда цебе рагьана «ВатIан» абулеб миллияб кьурдул ансамбльги. Аслияб къагIидаялъ гьенир кьурдулел руго бакIалъулал гIурус лъимал. Томскалъул гIолилазе цIакъ интерес букIуна магIарул кьурдабазулги маданияталъулги. Цо-цояз дие бадирчIваял гьарула кьурдаби хIарамал ругин, цин мажгиталда диниял данделъабиги тIоритIун, цинги кьурдабиги щайин рихьизарулелан. Амма киназдаго гуро бичIчIулеб нилъ рижараб ракьги, маданиятги, мацIги, гIамал-хасиятги кIоченчIого букIине гIоло кьурди-кечIалъ кумек гьабулеблъи.

— Рахьдал мацI цIунун бажарулищ дагьаб къадар гурони магIарулазул гьечIеб бакIалда?

— Нилъерго гIолохъаби ракIарараб бакIалда ниж магIарул мацIалда гурони кIалъаларо. Цо-цоял гIа­шикълъун рукIуна рахьдал ма­цIа­лъухъ, миллияб кванихъ, гIадатияб накъиталъухъ. Гьез киназдаго жидерго лъимерлъи, вижараб ракь, гIагарлъи ракIалдещвезабула. Ма­гIарул мацI лъазабизе бокьаразе гIодоркъояз магIарул мацIалъул дарсиде ине рес буго. Дагьаб цебегIан, 30 чиги данде вакIарун, нижеца магIарул мацIалда мавлид ахIана. Умумуз абулаан мавлид ва туркиялъ куцалин рекIелъ яхIги, иманги, цIунизе кIолин мацIги.
Диналде кIвар кьей

- «Дагъистаналъул халкъазул союз ва МагIарул маданият» жамгIияб гIуцIиялъ кинаб хIалтIи гьабулеб батIияб культураялъул ва хьвада-чIвадиялъул гIа­дамазда гьоркьоре ккаразе кумекалъе?

— Томскалда гIумру гьабулеб буго 500 магIарулас. Дагъистаналдаса яги батIи-батIиял бакIаздаса хIалтIизе рачIарал ма­гIарулазе кумек гьабула нижеца. Томскалда гьечIо гурхIел-рахIмуялъул фондал. Цо-цоязда ракIалде ккола жамгIияб гIуцIиялъ гурхIел-рахIмуялъул хIалтIиги гьабизе кколин, амма гIарцудалъун кумек гьарун рачIаразе квербакъизе нижер рес букIунаро. ЖамгIияб гIуцIиялъ, фондаз гIадин, гIарац бакIаруларо. БатIи-батIиял тадбирал гIуцIулелъул, садакъаялъе гIарац кьола гIицIго магIарулаз. Гьанибе кьолеб гIарцул 99 процент гьез бачIараб букIуна.

Жидерго гIагарлъиги вижараб ракьги тун, батIияб культураги хьвада-чIвадиги бугеб бакIалде гочарал гIадамазе ва гьезул лъималазе умумуздаса ирсалъе кьолеб букIараб кьварараб хасиятги яхI-намусги цIуниялде, гьезул рухIияб рахъалде кIвар кьола нижер гIуцIиялъ. Гьединлъидал аслияб къагIидаялда тIадчIола динияб рахъалда. Диналъул кумекалдалъун рухIияб рахъ цIунула, гьелъул багьана батун, умумузул лъикIал гIадаталги хьвада-чIвадиги ракIалдещвезарула. Нижеца гIемерисел данделъаби тIоритIула мажгиталда.

- Гьенир ругел магIарулал сунде машгъулал ругел?

— Томскалда гIумру гьабун руго аслияб къагIидаялъ жидерго бизнес бугел гIадамал. ГIемерисел руго мебель гьабулел ва бичулел. Гьанир гIумру гьабун руго Белокани ва Закатала районалдаса магIарулалги.

Нижер лъикIаб бухьен буго Россиялъул цогидал шагьаразда ругел магIарулазул церехъабазулгун, жамгIиял гIуцIабазулгун. Новосибирск, Барнаул, Омск, Кемерово ва гьел гурелги цогидалги шагьаразда ругел магIарулазулгун гьоркьорлъаби руго.

Томск — интернационалияб шагьар

- Кинал захIмалъаби дандчIвалел нужеда гьанир? Нилъер миллаталдехун рокьукълъи бихьизабулел хIужаби рукIунищ?

— Россиялъул цогидал шагьаразде дандеккун, гьаниб жеги дандчIвачIо миллатчилъиялъул захIмалъи. ГIунгутIабазул ва захIмалъабазул бицани, дица абилаан нилъер студентал Томскалда цIалулел гьечIолъи бугин кIудияб гIунгутIи. Кинго бичIчIуларо, щай нилъер гIадамаз лъимал цIализе гьенире ритIуларелали. Цо-кIиго студент гурони гьечIо нилъер гьенив.

Томскалда цогIаги чи хвани, дица шагьаралда ругелщинал магIарулазда ва имамасда лъазабула гьеб пашманаб хабар. Дир телефоналда руго Томскалда гIумру гьабун ругел магIарулазул 270 номер. Киназухъего лъазабиял ритIула пуланав чи хун вугин, мажгиталде рачIаян ва гьенибго хварав чиясул гIагарлъиялда зигара бала, хварасда хадуб зикру бачуна, садакъаби гьарула. Гьеб къагIидаялъ цIунула цолъиги вацлъиги. Ниж цолъизарула нилъерго халкъалде бугеб рокьиялъ.

Дир хIисабалда, нилъер, магIа­рулазул, буго цо кIудияб гIунгутIи: нилъеда гьоркьоб гьечIо цолъи, нилъ руго рикь-рикьун. Гьединлъидал, гьеб цолъи букIинабизе гIоло ругел аслиял шартIазул цояблъун дида бихьула Россиялда Федералияб магIарул миллиябгун-маданияб автономия гIуцIи.

© А. Ахмедов
Сибиралъул ракьалда гIуцIун буго «Дагъистаналъул халкъалъул союз ва МагIарул маданият»

 

ПатIимат СултIанмухIамадова