Гьаб со налъул июль моцIалда лъугIана тIадаб рагъулаб хъулухъ тIубазе армиялде гIолилал ритIиялъул 2016 соналъул ихдалилаб призыв. МахIачхъала шгьаралдаса армиялде ахIулел гIолохъабазул чорхол сахлъиялъул халгьабула республикаялъул рагъулаб комиссариаталъул МахIачхъала шагьаралъулаб отделалъул рагъулабгун тохтурлъиялъулаб комиссиялъ. Гьеб комиссиялъул председательлъун вуго Хунзахъ районалъул ТIагьада росулъа медицинаялъул хъулухъалъул майор ХIажи ГIусманов. Армиялде ахIулел гIолохъабазул сахлъиялъул бицун нижеца гара-чIвари гьабуна ХI. ГIусмановасулгун.

- ХIажи, мун чанго соналъ вуго гьеб хъулухъалда. Армиялде ахIулел гIолилазул сахлъиялъул рахъалъ дуца щиб абилеб? Кинал гIузраби, унтаби гьезулъ тIатунел ругел?

— БитIараб бицани, армиялде ахIиялъул гIужда ругел гIолилазулъ тIатунел руго цере рукIинчIел гIузраби, унтаби. Исанасеб ихдалил призывалде МахIачхъалаялдаса комиссиялде ахIана 2400 чи. Гьел гIолохъабазда гьоркьоса 210 чи запасалде витIана ярагьунарел рукIун. Комиссиялъ халгьабулаго гьезулъ тIатана тIадаб хъулухъ тIубазе армиялде ине бегьуларел унтаби. Гьеб гуребги тIадаб хъулухъ гьабизе армиялде ахIизе кколел гIемерал гIолохъаби ратулел руго батIи-батIиял унтабаздалъун диспансеразул хIисабалда ругел. Мисалалъе, гьединазул психоневрологиялъул диспансералда хIисабалда вуго 336 чи, туберкулезалъул диспансералда — 297, тIомол унтабазулалда — 67 чи, наркодиспансералда — 27, СПИД-централда — 9 чи. Жеги руго шагьаралъул сахлъизарулел идарабазда хъвай-хъвагIай гьабурал. Гьезда гьоркьор руго ургьимесалъул унтаби ругел, гьитIинаб къоялдасаго унти бугел. Абизе ккола цере гьединал унтарал дагь рукIанин.

- Тохтур хIисабалда гIолилазулъ гьединал гIузраби гIемерлъиялъе гIилла щибилан дуца рикIкIунеб?

— Гьел гIемерал руго, рехселин цо-цоял. Гьарураб къоялдаса нахъе тIалаб гьабизе ккола лъимадул сахлъиялъул. Хадуб ясли-ахалда, школалда партаялда нахъа кин гIодов чIолев вугеблъиялде гIунтIун. Гьедин тIалаб гьабичIолъиялъ улбузда лъалеб гьечIо лъималазул бугеб унти, гIузру. Поликлиникабазги кIвар кьолеб гьечIо рагIа-ракьанде щун лъималазул диспансеризация гьабиялде. ГьитIинго ругьун гьаризе ккола спорталде. ТIабигIат чорок гьабиялъ, экологиялъул рахъалъ бугеб квешаб ахIвал-хIалалъги асар гьабулеб буго гIадамазул чорхол сахлъиялъе. ГIураб къадаралда квен щвечIолъиялъ, витаминал гIолел гьечIолъиялъги цо-цо гIолохъабазул чорхол цIайи дагьаб буго, логода къокъал руго. Интернет, скайпал, фейсбукалин абурал жалазги расги лъикIаб асар гьабулеб гьечIо. РогьинегIанги гьезда нахъа хIалел рукIунел руго. МагIишат-яшавалда хадур лъугьарал эбел-инсуда лъималазул сахлъи цIуниялда хадуб халкквезе кIочонеб буго.

- Армиялде ритIизе ахIидалищ нужеца халгьабулеб гIолохъабазул сахлъиялъул?

— Гуро, жеги цудунго. Нижеца щибаб соналъ тIоцебесеб марталдаса лъеберабилеб марталде щвезегIан 17 сон барал гIолилал ахIула рагъулаб хIисабалда лъезе ва тIобитIула медицинаялъул халгьабиги. Гьеб мехалъ нижеда тIатун гурони призывниказда я гьезул эбел-инсуда лъалеб батуларо лъимадул бугеб сакъат. Гьеб халгьабиялдаса хадуб медицинаялъул комиссиялъ тIубараб сахлъи батичIезул гьабула лъабго батIияб сияхI:
тIоцебесеб — заманалъ рагъулаб хулухъалъе ярагьунарел, сахлъизаризе хIажатал.

кIиабилеб — рагъулаб хъулухъалъе ярагьунел, амма гIиси-бикъинал сахлъизаризе кколел гIунгутIаби ругел.
лъабабилеб — рагъулаб хъулухъалъе ярагьунел, амма беразул коррекция гьабизе, цаби-гIусал къачIазе кколел.
Нижеца гьел сияхIал ритIула призывниказ гIумру гьабулел бакIазда ругел поликлиникабазде, цогидалги сахлъиялъул учреждениязде. Россиялъул Федерациялъул рагъулаб ва сахлъи цIуниялъул министерствабазул цадахъаб буюрухъалдалъун гьезда тIадаб буго рагъулаб хъулухъалде ине кколеб 18 сон тIубалеб гIужалде щвелелде гьел призывникал сах гьаризе. Гьарулел ругел тадбиразул хIакъалъулъ гьез нижее баянги кьезе ккола щибаб моцIрол щуабилеб къоялде. Амма киналго сахлъиялъул идарабаз гуро гьеб ишалдехун ракIбацIцIадаб бербалагьи гьабулеб бугеб. Иш роцIиналъул мурадалда, студентазул поликлиникаялъул бетIерай тохтуралда тIадаблъун гьабун буго медицинаялъул учреждениязул бетIерал тохтурзабаздаса жавабчилъи тIалаб гьабизе.

- Чан гIолилав арав МахIачхъалаялдаса ихдалил призывалда рекъон армиялде?

— Нижее исана соналъе вихьизавуги вуго 1300 чи. Ихдал армиялде ана 479 чи, хутIарал ине руго хаслихъе.

- Миллионалде гIагарарав чияс гIумру гьабулеб тахшагьаралдаса 1300 чи лъагIалие армиялде ахIи дагь гьечIищ? Ялъуни гьеб миллиял республикабаздаса гIолилал армиялда хъулухъ гьабизе ругел ихтияралдаса махIрум гьари кколарищ?

— Дагьал церегIан соназги МахIачхъалаялдаса армиялде унаан лъабазаргогIан гIолилав, республикаялдаса — анцIазарго. Нарядал дагь гьарун руго улкаялдаго, хас гьабун лъилниги ихтиярал гьенир хвезарун гьечIо. Аслияб гIилла буго Россиялъул армия контракталъул къагIидаялде бачIун букIин, гьелъ тIадаб хъулухъалде ахIулезул къадарги къойидаса къойиде дагьлъулеб буго.

- Армиялде ине бокьуларел, рахчарулелги ратила?

— ЦIакъ къанагIат. Гьелъул гIаксалда, гIемерал руго тIадаб налъи тIубазе ине бокьарал, щайин абуни хъулухъ-ишалъе цере ине бокьаразе, органазда хIалтIизе хьул бугезе армиялда хъулухъ гьаби чара гьечIого букIине кколелъул.

Чанги ккана хIужаби армиялде ине бокьарал призывниказ жидер бугеб унти балъго гьабизе "бахчизе" лъугьиналъул. Гьайгьай, нижер комиссиялъ гьеб тIатинабула. Сах гьабизе бажарулеб гъая гьезул чорхое бугони гьелда тIад чIун, сахлъиги щула гьабун хадусел призывазда армиялде ине рес букIин бичIчIизабула гьединазда. Къоло анкьго сон тIубазегIан ригьалда ругел гьел кколелъул призывникаллъун.

- Нужеца сахал ругин абун изнуги кьун армиялде индал дораса сах гьечIилан нахъчIварал хIужаби кканищ?

— Нижерго хIалтIи беццулеб мех гуро, амма абила ахираб анцIила щуго соналда жаниб цониги хIужа ккечIо нижер комиссиялъ хал-шал гьабун армиялде ритIарал гIолохъаби сахлъиялда бан нахъруссинарурал.
Гара-чIвари гьабуна П. Пайзулаевас