«ЦIумадисезул гьаракь» казияталъул редакторас «ЦIуне магIарул мацI» абураб макъалаялда борхун буго тIолго магIарулазда хъинтIулеб, кIвар бугеб суал. Бокьун буго гьеб суалалда тIасан дирго пикру загьир гьабизе. Авторас заманалда рекъараб къимат кьун буго авар ва гIурус мацIалъе.
Бокьун буго авар мацIалъул мугIалим хIисабалдаги, казияталъул жигарав «хъвадарухъан» вукIиналдаса пайдаги босун, гьеб унтуе, дару-сабаб цIехезе. ГьабсагIат заман бачIун буго халкъалъ жидерго маданияталъул, мацIалъул хIурмат тараб.


Цо-цо цIалдохъабазул эбел-эмен рачIуна дихъе жидер лъимералъе авар мацI хIажат гьечIин, гьел дарсаздасан эркен гьареян, дуца кIийилал лъолел ругин багьанаги батун. Щиб бицинеб гьединал эбел-инсуда!? Гьез махIрум гьарулел руго лъимал миллияб рухIияб хазина- бечелъиялдаса, тарихалдасаа. Руго гьединал умумузул «цебетIураб» пикруялъул асирал Хуштада школалдаги, ратила цогидал росабалъги. Гьеб унтиялъ бетIер сверарав дица къо-лъикI гьабуна авар мацIалъулгун. Гьеб рагъулъ дун къуна, амма кверал рорхичIо...
КIалдиб полоп бан, диргун дагIба бана цо администрациялъул жавабияв хIалтIухъанас, магIарул мацI гьаб заманалда нилъее хIажат гьечIин, гьелъ тIубалеб мурадги гьечIин, гьеб малъиги гIададисеб иш кколин. Батила гьесул пикруялъулъ ритIухълъиги. Дица авар адабияталдаса рикIарал кочIол мухъаз, кицабаз, абияз ай бегIерал бицанкIабаз гьесие асар гьабичIо, кантIичIо. МацI кIочани-миллат тIагIуна. МацIгун цадахъ тIагIула кинабго-рухIияб бечелъи, тарих, маданият, адабият. МацI буго Аллагьас нилъее кьураб кIудияб бечелъи, рахIмат. МацI кIочарав чи бесдаллъула. МацI борхьилги лъазе кколин абураб кици буго умумузул...
Кин бугеб районалъул школазда авар мацI малъи, цIалдохъабазул лъай ва бажари? Щуабилеб классалда рачIарал лъималазда лъалеб гьечIо «хъ», «хь», «къ», гIадал хIарпал рахъизе. МацI бичIчIуларел лъималазда кин малъилеб программнияб материал! ЧIамучIаб буго гьезул аслу, кьибил. Дир пикруялда, РУНОялда вукIине ккела хIалбихьи -махщелги бугев байбихьул классазда авар мацIалъул хал гьабизе кумек гьабизе специалист. ГIемерисел учительзаби жидерго мацIалда кIалъел руго лъималгун.


Дида бичIчIуларо щай районалъул администрациялъул бетIерасул хIисаб кьей (отчет) гIурус мацIалъ букIине кколеб? КъанагIатги букIунаро чиновникасул доклад магIарул мацIалъ.


Районалъул администрациялъул хIалтIухъабазе гьабизе ккела авар мацIалъул ЕГЭ! Учительзабаз кьураб гьеб, гьезги кьезе ккела...
Районалъул авар мацIалъул олимпиада тIобитIулаго, кьерда чIаралдаса нахъе, хIасил бачинги, шапакъатал кьейги-кинабго букIуна гIурус мацIалъ. Гьединго букIуна районалъул исскуствоялъул школазул церерахъиназда, хIисаб кьеязда. Гьеб бегьулеб жо гуро. Дагъистаналда миллиял мацIазул закон бахъулаго чаналиго сон буго.


Ахиралда бачинин цойги мисал. Рузманалда имамас вагIза-насихIат гьабулаго, нахъа гIодор чIарал гIолохъаби, жидерго накъиталда рукIуна, гьезие ваг1заялъул щибго асар гьечIолъи бичIчIараб дица гьикъана, щай нуж гIенеккуларел, пикру гьабулареб бицаралъул. Баянлъана, гьезда магIарул мацI бичIчIулеб гьечIолъи. Гьеб гурищ жагьиллъи, рухIияб хъарцинлъиялъул хIасил-хьопода кьуричIони-тIилида бекулин абула, хIасил-калам: Кутакалда кIвар бугеб суал борхана «ЦIумадисезул гьаракь» казияталъул редакторас. РакIчIун лъала, рагIи босизе букIин авар мацIалъул мугIалимзабаз, газета цIалулез, нухмалъулел чиновниказ. КIвар бугеб суал борхараб редакциялъе, редакторасе кIудияб баркала.