- МАКС-2017 ккола санайилго тIобитIулеб выставка. Мун гьениве кин ккарав?

— Гьеб выставкаялъ исана тIубана 25 сон. Выставка гIуцIиялъеги гьелъул къадру цIубаялъеги кIудияб хIалтIи гьабуна нилъер ракьцояв, машгьурав летчик-испытатель, Россиялъул БахIарчи Сугъралъа МухIамад ТIолбоевас. Гьесул квербакъиялдалъунги батила, щибаб соналъ выставкаялде ахIула «Дагъистан» РИАги. Дунги гьелда гIахьаллъулев вуго 2013 соналдаса нахъе. Гьеб буго республикаялъе кIудияб кIвар бугеб выставка. Гьенир гьарула республикаялъул экономикаялъе пайдаял къотIиялги.

- «Концерн КЭМЗ» ОАОялъ гьабураб самолет букIун буго гьениб цебелъун. Дуда гьеб бихьанищ?

— МАКС-2017 выставкаялда киназулго берзукь букIанин абизе бегьула КЭМЗялъул самолет. МАИ-411 — гьединаб маркаялда гъоркь Дагъистаналъул заводалъ гьабун буго ункъо чиясе бакI бугеб цIакъго тIадагьаб самолет. Россиялда гьечIо гьелда релъараб самолет. Оборонаялъеги хасаб бизнесалъеги хIажати буго гьеб. Самолет боржуна 1500 километралъ, чIей гьечIого. Улкаялда дагьлъулел руго пачалихъиял авиакомпаниял. Гьелъул кьучIалда гIадамал раччиялъул иш тIаде босулеб буго хасал компанияз. Гьезие пайдаяблъун букIина Гъизляралъул самолетги: къватIисел улкабазул самолетаздаса гIемерго учузабги лъикIабги буго гьеб. Дагъистаналдаса гьениб букIана рагъулаб техникаялъе хIажатаб батIи-батIияб къайи.
Выставкаялда бихьизабулеб бу­кIана цIалулгун хIалбихьиялъул самолетги. Роржарухъаби хIадурулел вузазе цIакъ дандекколеб самолет буго гьеб. КъватIисел пачалихъаздаса росула гьединал самолетал нилъер улкаялъ, 32-35 млн. гъурушги кьун. Советияб заманалда Союзалда гьоркьоре унел батIи-батIиял республикабазда хIадурулаан самолетазе ва цогидаб техникаялъе хIажатал алатал. Биххана кIудияб улкаги, дагьлъана дармил бухьеналги. Нилъер КЭМЗялда гьарулел тIагIелаз хисула цебеккун Украинаялда гьарулел рукIарал. ГIиси-бикъинал жал ругониги, гьел тIагIелазухъ балагьун, самолет бакIаричIого, ай гьелъие рес ккечIого, хутIулаан Россиялъул заводал. КЭМЗалда бажарана гьел гьариялъул иш тIаде босизе.

- Выставкаялъухъ балагьизе гIе­мер чи вачIуна. ВукIана гьенив ни­лъер республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповги. Гьес кинаб къимат кьураб выставкаялъе?

— 18-19 июлалда выставкая­лъухъ балагьизе туристалги цогидал гIа­дамалги риччачIо — гьел къоязда гьенире рачIун рукIана улкаялъул президент Владимир Путин, федералиял министрал, РФялъул субъектазул бутIрул, къватIисел улкабаздаса бизнесалъул ва пачалихъазул вакилзаби, бизнесменал, ишалъул гIадамал. Цогидал субъектазул бутIрул, церелъурал самолетазухъги, тIагIел-алатазухъги балагьун, тира-сверун, жидерго цогидал ишазде руссун рукIунаан. Дагъистаналъул бетIер хIалуцун хIалтIана выставкаялъул гьеб кIиябго къоялъ. Нилъер нухмалъулес жигар бахъана республикаялъул заводазда гьабулеб къайи предприятиязул бутIрузда, СКФОялъул нухмалъиялда, федералиял министразда ва цогидазда бихьизабизеги къотIи-къаял гьаризеги. Масала, РФялъул президентасул СКФОялда вугев вакил Олег Белавенцевасулгун гара-чIвариги гьабун, къотIи гьабуна, къокъаб заманалда жаниб КЭМЗялъул МАИ-411 самолетазул хIалги бихьун, гьезул производство байбихьизе. Рорженалъул, самолеталда рекIун иналъул хIинкъи гьечIолъиялъул ва цогидалъулги хIалбихьияздаса хадуб, кинабго битIа-бищун ккани, Олег Белавенцевас рагIи кьуна, гьел самолетал хасал бизнесменазе ва цогидазеги ричизе кумек гьабизе.
Выставкаялда лъун рукIана роржунел аппаратазул халгьабулеб аппаратураги. Гьебги гьабула Дагъистаналда, КЭМЗалда. Къват1исел улкабазе самолетал ричун тIубаларо. Гьезул халги гьабизе ккола, ай сервисги букIинабизе ккола. МИГазул, СУязул ва цогидал самолетазул жагъаллъарал, басралъарал ва гьелъул хIасилалда пассажиразул гIумруялъе хIинкъи ккезе бегьулел рагъулалги гражданияб авиациялъулги самолетазул системабазул халгьабулеб аппаратура ккола гьеб.

- КъватIисел улкабазул вакилзабазул интерес букIанищ нилъер выставкаялде?

— Европаялдаса вакилзаби гIемер рукIинчIо дора. Амма гIезегIан чи вачIана Венесуэлалдаса, ГIарабазул Цолъарал Эмиратаздаса, Гьиндустаналдаса, Пакистаналдаса. Дида рихьана Бельгиялдаса, Испаниялдаса, Италиялдаса ва цогидалги Европаялъул улкабаздаса вакилзабиги. Санкциязухъ балагьичIого, бизнесменал гIахьаллъулел рукIана гьенир. БичIчIулеб букIана, политикиял хIаракатчагIазулги бизнесчагIазулги интересал батIи-батIиял рукIин.
Гара-чIвари гьабуна ПатIимат Сулеймановалъ.

 

Гьаб къватIибе биччаялъе квербакъана Москва шагьаралъул рекламаялъул ва информациял алатазул департаменталъул хIаракаталдалъун