— Разият, дида ккола дур сабруги къуватги гIелин нилъерго гьитIич МухIамад талихIавлъун гьавизе ва гьев гIумруялде нухарегIизе,- ян абуна унтун бусада вегун вугев Абакарица иргадулаб роль хIазе театралде ине йигей лъадуда.

— Дуца бицунеб жого щиб, хирияв, жеги цадахъ кьурдилел нилъ МухIамадил берталъ, — илан махсара гьабуна Разиятица росасе.

Ва гьей ана "АхIун бахъинчIеб кечI" спектаклялде. Гьениб гьелъ хIалеб букIана ГIайшат Къурбановалъул роль. Гьеб заманалда Разиятихъ, кидадай гьей рокъое ячIинаян, валагьун чIун вукIана Абакар. Амма Разиятида бичIчIулеб букIинчIо Абакарил беразулъ бахчун бугеб пашманлъиялъул магIна — гьев къачIалев вукIана хириял гIадамазулгун, гIагараб дунялалъулгун даималъего къо-лъикI гьабизе. Ва, ТIадегIанасде аманат гьарун Разиятги васги тун, рогьалил как балев Абакарица какикьжоялдаго абадиялъе берал къанщана. АхIун бахъинчIеб талихIалъул кечIги каранда къан, Разиятги хутIана.

Гьеб бицунаго, Разиятил бадиса гирунго гирун рачIунел магIил гаразцин нугIлъи гьабулеб бугин кколаан жакъаги гьел ракIалдещвеяз къисмат гвангъизабурай магIарулалъул талихIалъе.

У. ТалихIай йиго Разият. Гьелъул буго бокьулеб хIалтIи — гьей ккола МагIарул театралъул артистка. Гьелъ гьанжеги гъира-шавкъалда бицуна жиндир хIалтIиялде Абакарил букIараб бичIчIиялъулаб бербалагьиялъул:

— Дида цадахъ репетициялдеги вилълъунаан гьев, дир гъалатIалги ритIизарулаан гьес, малъаризеги малъарулаан. Абакарида цIакъ лъикI бичIчIулаан гIадамаз нахъаса кIалбахъулареб дир хIалтIи. Дагъистаналде вачIиналде, гIемерал соназ хIалтIана гьев художниклъун Россиялъул батIи-батIиял шагьаразул театразда.

Разиятилги дирги лъай-хъвай ккана республикаялъул миллиял театразул тIоцебесеб фестивалалда Поэзиялъул театралда МагIарул театралъул артистаз бихьизабураб "МахIмуд ва Муи" спектаклялдаса хадуб. Дие кIудияб асар гьабуна Муил роль хIарай Разиятил цееяхъиналъ. Гьелъ щивав валагьарасухъе кодобе кьуна МахIмудилги Муилги рокьул къваридаб къиса, ва цIидасанги руччаби гIодизе тIамуна. Бихьиназул бадибги букIана пашманлъиялъул асар, рокьи ккарал жакъаги нилъгун ругел гIадаб.

ГьитIинго бижана Разиятил театралде рокьи. Школалда цIалулеб мехалдаса нахъе гIахьаллъана спектаклязда. Буйнакскалъул педколледжалда цIалулей йигей Разият гIемер цее яхъунаан сценаялдасан. 1996 соналда Разият лъугьана ДГУялъул филологияб факультеталде заочно цIализе. ХIалтIана Хунзахъ районалъул батIи-батIиял росабалъ учительлъун. МахIачхъалаялъул № 8 школалда гьелъ кьолаан магIарул ва гIурус мацIазул дарсал. Амма Разиятил ракI театралде цIалеб букIана. Макьилъги лъавудаги, къадги къасиги гIолохъанай учительницаялда цереса унел рукIинчIо театрги сценаги. Ва 2003 соналъул сентябралда Хунзахъ районалъул Харахьиса Разият Дибирова хIалтIизе лъугьана МагIарул театралде. Байбихьана гьелегьараб, гIумруялъул карачелазде данде лъедезецин къуват Разиятие кьолеб хIалтIи. Гьелъие театр лъугьана кIиабилеб рукълъун.

Щаялиго цIакъ бокьана дие, театралъул бицунаго, Разиятилъ букIанщинаб рокьи бихьидал, гьелда театралъул Бикайилан ахIизе. Гьеле гьединаб берцинаб, недегьаб, хIеренаб, хIайранаб, рокьул цIураб цIар сайгъат гьабизе бокьун буго Разиятие, доб дир рокьи ккараб Муил ролалдаса хадуб. Бихьулеб букIана сценаялда доб сордоялъ гьабураб хIай киназего рекIее гIураблъи. Дир пикруялъул рахъккуна фестиваль-конкурсалъул жюриялъул председателасул заместительлъун вукIарав Россиялъул халкъияв артист Айгум Айгумовас:

— Разият Дибирова йиго кIудияб махщалил, хIикматаб пагьму-гьунаралъул артистка. Муил ролалда жаниб гьелъ лъун букIана жиндирго угьулеб хIухьелги, тIолабго чорхол рухIги, жигарги. Нижеда цее йикIана унго-унгояй Муи. Спектаклялъул аслияв багьадурлъун вукIине кколев вукIарав МахIмудидехуналдаса нижер, жюриялъул членазул, кIварбуссана Муиде. Бокьараб театралъул рукIуна, дагьа-макъал ругониги, гIунгутIаби. Гьел гIунгутIаби рахчизаруна Разият-Муица. Дида ракIчIун абизе кIола, батIияй Муи йикIарайани, спектаклялъул гьединаб бергьенлъи букIинчIого букIине бегьулаанин. Дица рикIкIуна гьеб бугин Разиятил бергьенлъийилан. Гьелдаса хадуй, Разият йосана театралиял хIаракатчагIазул союзалде. Гьей ккола республикаялъул миллиял театразул артистазул бищунго махщелги пагьмуги бугезул цояй. ТIадегIанаб даражаялдаса руччабазул роль хIаралъухъ исана Разият гIахьаллъизе йиго санайил Москваялда тIобитIулеб "Меседил маска" абураб фестивалалда. Гьей йикIине йиго фестивалалъул хIурматияй гьоболлъун.
Гьединго дица гара-чIвари гьабуна жюриялъул цоги член, ИЯЛИялъул хIалтIухъан, театровед Гулизар СултIановалъулгун:
— МагIарул театралъул артистка Разият Дибировалъ хIараб Муил роль дир рекIелъ хутIана. Дида бичIчIана гьей унго-унгояй, жиндирго пишаялъухъ рокьи ккарай артистка йикIин. Разиятихъа бажарана Муил къваридаб рокьул къисаялъ балагьаразул ракIазулъ пашманлъиялъул асар лъугьинабун. Гьей артисткаялъул букIинесеб жеги цебе буго. Жюриялъул киналго членазул букIана цогояб пикру — Разият Дибирова хасаб призалъе йихьизайизе.

Разиятида цадахъ театралда хIалтIулей йигей Дагъистаналъул мустахIикъай артистка Амантула Къебедовалъги тIадегIанаб къимат кьуна гьелъул хIалтIуе:
— Разиятихъ буго бищун цебе театралъе къваригIунеб жо — гьелъул буго кечI гIадин чвахун бачIунеб, пасихIаб магIарул мацI. Эбелалъул лъимаде гIадаб, хIасратаб рокьи букIуна гьелъул спектаклялда жинцаго хIазе бугеб ролалде. Дицаги Разиятицаги гIемерал ролал хIана цадахъ. РукIана цоял цояз хисулел ролалги. РакIалда буго, "Якьад рихараб росу" спектаклялда Сакъсиятил сипат бихьизабурай Разият гьеб соналда рикIкIана бищун лъикI роль хIарай артисткалъун, ва доб мехалда театралъул директорлъун вукIарав ХIабиб ХIажиевас гьелъие кьуна премия.
Театралда хIалтIулеб анцIила анлъго соналда жаниб Разиятица хIана 26 батIияй чIужугIаданалъул роль.

Гьелгун гIодана, елъана, йохана, пашманлъана. Гьале гьезул цо-цоял: "Якьад рихараб росу" — Сакъсият, "АхIун бахъинчIеб кечI" — ГIайшат Къурбанова, "ХIажимурад" — Залму — ХIажимурадил эбел, "Сардилъ цIогь" — Цица, "Аманат" — Марям, "Рокьи гьукъараб рукъ" — Магдалена ва цогидалги. Разиятица ракI-ракIалъулаб рокьиги кIудияб баркалаги кьолеб буго жиндир адаб гьабулел, жий йокьулелщинал магIарулазе. — Гьез чIвалеб хъат: гьеле дие бищунго къиматаб сайгъат, — илан абула гьелъ.

ЦIакъго цIакъ урхъараб цо анищги буго Разиятил — гьелъие бокьун буго Залму Батировалъул пьесаялдасан лъураб «Баху-бика» спектаклялда хунздерил Бикал роль хIазе. БукIина гьединаб заманги, бицина Разиятица нилъее Баху-бикалги хIакъалъулъ.

МагIарул театралъул артистка Разият Дибировалъул хIакъалъулъ пикраби щивасул батIи-батIиял рукIине бегьула. Дир пикраби гьадинал руго. Гьединлъидал дица абила: "Нух битIаги дуе, Разият", — илан.
Шамай Хъазанбиева